Archiwa blogu

Cele VII Dyrektywy Rady UE

Celem VII Dyrektywy Rady UE było usunięcie rażących różnic w obszarze konsolidacji sprawozdań finansowych między krajami członkowskimi. Cel ten osiągnięto przez sformułowanie następujących zaleceń:

–         obowiązkiem konsolidacji objęto średnie i duże firmy,

–         zobligowano do konsolidacji jednostki krajowe i zagraniczne,

–         zalecono obliczanie wartości firmy (goodwill) w momencie połączenia, stano­wiąc jednocześnie, że jest to różnica między ceną zapłaconą a sumą wartości poszczególnych składników majątku firmy,

–         nakazano stosować metodę praw własności w odniesieniu do firm połączonych.

Do momentu uchwalenia VII Dyrektywy Rady UE w wielu krajach (np. w Grecji, Hiszpanii, Portugalii, a także w Polsce) wymóg konsolidacji w ogóle nie istniał. Dopiero nowe unijne regulacje prawne zmusiły te kraje do sformułowania własnych przepisów wprowadzających skonsolidowane sprawozdania finansowe lub rozszerzających zakres ich stosowania. Na przykład, dawniej w Niemczech tylko firmy zarejestrowane na giełdzie musiały przygotowywać skonsolidowane sprawozdania. Obecnie, kiedy dochodzi do fuzji potężnych międzynarodowych firm, ograni­czenie wymogu konsolidacji tylko do podmiotów krajowych nie miałoby najmniej­szego sensu. Konsolidacja, która obejmuje zarówno jednostki krajowe, jak i za­graniczne, niewątpliwie daje pełniejszy i rzetelniejszy obraz działalności grupy kapitałowej. Dawniej w Niemczech zagraniczne jednostki można było wyłączyć z konsolidacji, natomiast w W. Brytanii firmy nie będące spółkami publicznymi (unicoporated) nie były włączane do skonsolidowanych sprawozdań. Dzięki ujed­noliceniu prawa, działalność wszystkich jednostek grupy kapitałowej (krajowych i zagranicznych) znajduje odzwierciedlenie w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.

W VII Dyrektywie Rady UE ściśle opisano metodę obliczania wartości firmy, która obecnie jest oparta na cenie realnej. Dotychczas w większości państw Europy goodwill traktowano jako różnicę między ceną zapłaconą a wartością księgową przedsiębiorstwa.

VII Dyrektywa Rady UE jest w większości oparta na praktyce anglo-holenderskiej. Normy te są bardzo zbliżone do MSR 27. Jednak zgodnie z VII Dyrektywą Rady UE wiele opcji może być stosowanych alternatywnie.

Sprawozdania finansowe w świetle prawa- ciąg dalszy…

R. Ptaś twierdzi, że „… jest to wynikiem interpretowania konsolidacji jako ujmowania jednostki zależnej w sprawozdaniach jednostki macierzystej”.

IASC przewidział wyłączenie z konsolidacji jednostek zależnych i stowarzyszo­nych, działających w warunkach ostrych, długotrwałych ograniczeń. Polskie przepisy w tym przypadku obligują jednostkę dominującą do włączenia ww. jednostek do skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Jednostki zależne można wówczas skonsolidować metodą praw własności. Zgodnie z polskimi przepisami jednostka zależna jest traktowana na równi z jednostką stowarzyszoną, gdyż dla tych drugich ustawodawca nie przewidział (inaczej niż w MSR) możli­wości wyłączenia.

Polskie regulacje w zakresie sprawozdań grup kapitałowych zasadniczo różni od norm zawartych w MSR podejście do rezerw na podatki odroczone z tytułu nie podzielonych zysków w podmiotach zagranicznych. Na całym świecie istnieje wymagalność tworzenia ww. rezerw przynajmniej dla zaplanowanych transferów, a w naszym kraju (podobnie jak w Japonii) takie wymagania nie obowiązują. W Polsce odejście od tego wymogu jest raczej związane z brakiem w ogóle regulacji prawnych w tym zakresie.

Celem skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest jasne i rzetelne przedstawienie działalności grupy kapitałowej w taki sposób, jakby stanowiła ona jeden organizm. W literaturze przedmiotu zjawisko pomijania jednego z pod­miotów grupy o odmiennym charakterze działalności jest postrzegane negatywnie. Takie ograniczenie prowadzi do przedstawienia niewłaściwego obrazu grupy kapitałowej i rodzajów działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębior­stwa wchodzące w jej skład, tym bardziej, że jednostka zależna o odmiennym profilu działalności niejednokrotnie korzysta z pomocy i wsparcia finansowego, prawnego, organizacyjnego, technologicznego i informatycznego ze strony jedno­stki dominującej. W praktyce międzynarodowej tego typu sytuacje są po części rozwiązywane przez sporządzanie tzw. segmentowego skonsolidowanego spra­wozdania finansowego jako integralnej części sprawozdania grupy. Zgodnie z tą praktyką poszczególne obszary działalności grupy są przedstawiane jako segmenty ze ścisłym wskazaniem powiązań z ostatecznym, sumarycznym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym.

Zgodnie z regulacjami obowiązującymi w Polsce, wyłączenie z konsolidacji obejmuje jednostkę spełniającą następujące warunki:

–         udziały tej jednostki zostały nabyte wyłącznie w celu późniejszej odsprzedaży, w terminie jednego roku od dnia ich nabycia,

–         sprawowanie kontroli lub współkontroli nad jednostką będzie krótkotrwałe (będzie trwać krócej niż rok, licząc od dnia bilansowego),

–         występują ograniczenia w sprawowaniu kontroli lub współkontroli nad daną jednostką,

–         jednostka prowadzi całkowicie odmienny rodzaj działalności.

Prawne aspekty sprawozdań finansowych

Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASC) dąży do porównywalności nie tylko pojedynczych sprawozdań finansowych różnych kra­jów, lecz także sprawozdań grup kapitałowych. Sposób przygotowania i prezentacji skonsolidowanych sprawozdań finansowych normują Międzynarodowe Standardy Rachunkowości (MSR) oznaczone numerami 12, 22, 24, 25, 27, 28 i 31.

Wyrazem zbliżania polskich regulacji prawnych do MSR jest znowelizowana Ustawa z dnia 24 września 1994 r. o rachunkowości, która po raz pierwszy zobligowała polskie grupy kapitałowe do sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych. W oma­wianej problematyce należy szczególnie uwzględnić normy prawne zawarte w przepisach o publicznym obrocie papierami wartościowymi, szczegółowe zasady sporządzania przez jednostki inne niż banki i zakłady ubezpieczeń sprawozdania finansowego jednostek powiązanych, szczególne zasady rachunkowości zakładów ubezpieczeń oraz szczególne zasady rachunkowości banków.

W Polsce, mimo uchwalenia Ustawy o rachunkowości, nie udało się w pełni dostosować norm dotyczących rachunkowości skonsolidowanej do wymogów stawianych przez IASC. W prawodawstwie polskim ciągle brak szczegółowych rozwiązań. Istnieją również istotne rozbieżności merytoryczne.

Polskie normy prawne dopuszczają możliwość odstąpienia grupy kapitałowej od sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego, jeżeli za rok obrotowy, za który należałoby je sporządzić, grupa kapitałowa łącznie, bez dokonywania wyłączeń i kompensacji, nie przekroczyła dwóch z trzech wielkości:

–          średniego rocznego zatrudnienia – 250 osób,

–         sumy bilansowej – równowartość 7 500 000 EUR,

–         przychodu netto ze sprzedaży towarów, usług i produktów oraz operacji finansowych – równowartość 15 000 000 EUR.

Jedynie w sytuacji, gdy jednostka dominująca lub jednostka jej podporząd­kowana jest emitentem papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu lub ubiega się o ich dopuszczenie, lub emitowane przez nią papiery wartościowe są notowane na jednym z rynków regulowanych w krajach Unii Europejskiej, grupa kapitałowa nie może (bez względu na podane wyżej warunki) odstąpić od obowiązku konsolidacji.

W MSR nie zawarto ww. ograniczeń, w związku z czym każda, nawet najmniejsza grupa kapitałowa, jest zobligowana do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Obowiązek konsolidacji nie występuje natomiast, gdy grupa kapitałowa, oprócz jednostki dominującej, obejmuje jedynie podmioty z nią stowarzyszone.

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.